හිත්තටියගේ සමන්ත:
සමකාලීන මාක්ස්වාදී චින්තනය බොහෝ විට විවේචන ඉක්මවා ගොස් ධනවාදයෙන් පසු අනාගතයක් කරා ගමන් කිරීම සඳහා ස්ථිර මාර්ගයක් නිර්වචනය කිරීමට වෙහෙසෙයි. මෙම කේන්ද්රීය අභියෝගය සුප්රකට ඇමරිකානු සංස්කෘතික විචාරකයෙකු වන ෆෙඩ්රික් ජේම්සන් (Fredric Jameson) සහ ප්රංශ දාර්ශනිකවරියක වන ඉසබෙල් ගාරෝගේ (Isabelle Garo) න්යායික අදහස් මගින් පැහැදිලි කිරීමට දරන උත්සාහයක් මේක. ගෝලීය ධනවාදයේ පවතින තත්වය ප්රතික්ෂේප කිරීමේ කැපවීම දෙදෙනාටම පොදු වුවද, ඔවුන්ගේ ක්රමවේද සහ අවධානය වෙනස්වේ. එක් අයෙකු සංස්කෘතික හැකියාවන් පිළිබඳව තම විචාරශීලී අක්ෂය යොමු කරන අතර, අනෙකා දේශපාලන සංවිධානය පිළිබඳව තම අවධානය යොමු කරයි. එනම් මොවුන් විමුක්තිය සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා මූලික වශයෙන් වෙනස් ප්රවේශයන් දෙකක් නියෝජනය කරයි.
ෆෙඩ්රික් ජේම්සන් සිය පසුකාලීන කෘතීන්හිදී, විශේෂයෙන් Archaeologies of the Future හි , යූටෝපියාව ( Utopian ) පිළිබඳ අදහස එනම් යූටෝපියානු ආවේගය නැවත නැගිටුවීම සඳහා කැප කරයි. ජේම්සන්ට අනුව, මෙම ආවේගය අනාගත සමාජයක් සඳහා සවිස්තරාත්මක සැලැස්මක් නොව, පශ්චාත් ධනවාදයේ සංස්කෘතික තර්කනය තුළ වළලනු ලැබූ “මුරණ්ඩු, සාමූහික අභිලාෂයක්” වේ.
ඇත්තටම මෙය පශ්චාත් නූතනවාදී විචාරයන්ට එරෙහිව එල්ල කල පහරක් ලෙස හැඳින්වීම වරදක් නොවේ. ජේම්සන් මූලික කර්තව්යය ලෙස දකින්නේ මූලික වෙනසක් සිතීමට අපගේ ඇති හැකියාව යළි ලබා ගැනීමයි.( පරිකල්පනය සහ ප්රතික්ෂේප කිරීම – Negation ) ධනවාදය එකම විකල්පය ලෙස පෙනෙන පශ්චාත් නූතන ලෝකයක, යූටෝපියානු ආවේගය තීරණාත්මක නිෂේධනීය කාර්යයක් ඉටු කරයි. එය වර්තමාන ක්රමය ප්රතික්ෂේප කරමින් “ගුණාත්මකව වෙනස් ලෝකයක” හැකියාව ජීවමානව තබයි.
ඔහු සංස්කෘතික ස්වරූපයන්ගෙන් මෙම ආශාව විමර්ශනය කරයි. ඔහුගේ සංජානන සිතියම්කරණය (Cognitive Mapping) යන සංකල්පයද ඊට අදාළ යූටෝපියානු ක්රියාවකි. එය අපැහැදිලි ගෝලීය ධනවාදී පද්ධතියේ විශාල සංකීර්ණත්වය පුද්ගලයන්ට මානසිකව අවබෝධ කර ගැනීමට උපකාර කිරීම අරමුණු කරයි. මෙය, අපැහැදිලි ගෝලීය ධනවාදී පද්ධතිය වෙනස් කිරීමට සංවිධානය වීමට පෙර අත්යවශ්ය පියවරකි. නමුත් ජේම්සන්ගේ ප්රවේශය ප්රධාන වශයෙන් හර්මෙනියුටික් (hermeneutic) සහ අධ්යාපනික වන අතර, එය විකල්පයන් ගැන හැඟිය යුතු ආකාරය සහ සිතිය යුතු ආකාරය අපට පවසයි, නමුත් හිතාමතාම ස්ථිර දේශපාලන ක්රියාමාර්ගයක් නිර්වචනය කිරීමෙන් වැළකී සිටියි.
ඉසබෙලා ගාරෝ වැන්නියක අපට වැදගත් වන්නේ හා ඇය ඉදිරියට පැමිනෙන්නේ මෙතැනදීය. දේශපාලන උපාය මාර්ගයක් ( Strategy ) සහ මැදිහත්වීමක් ලෙස කොමියුනිස්ට්වාදය,
ඉසබෙලා ගාරෝගේ Communism as Strategy යන න්යාය, යූටෝපියාව දෙසට දාර්ශනික හැරීම ඇතුළු සමකාලීන වාමාංශික චින්තනයේ බොහෝ න්යායික වියුක්තකරණයන්ට සහ දේශපාලනය එක තැන පල්වීමට සෘජු ප්රතිචාරයකි. ගාරෝට අනුව, කොමියුනිස්ට්වාදය යන සංකල්පය හුදු දාර්ශනික පරමාදර්ශයක් හෝ ස්වයංසිද්ධ “සිදුවීමක්” ලෙස සැලකීමෙන් ගලවා ගත යුතුය. මෙහිදී ඇය තම අවධානය ප්රැක්සිස් (Praxis) සහ සංවිධානය වෙත යොමු කරයි.
කොමියුනිස්ට්වාදය මූලික වශයෙන් උපාය මාර්ගයක්, එනම්, සංයුක්ත, දේශපාලන සහ සංවිධානාත්මක ක්රියා මාර්ගයක් බව ගාරෝ අවධාරණය කරයි. විමුක්තිය සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා වාමාංශයේ බොහෝ වියුක්ත න්යායවේදීන් බැහැර කරන දේශපාලන මැදිහත්වීම් (පක්ෂය, රාජ්යය, සංවිධානාත්මක මහජන ව්යාපාර) සමග සම්බන්ධවීම අවශ්ය බව ඇය මෙහිදී තර්ක කරයි. ගාරෝ සම්භාව්ය මාක්ස්වාදයේ මූලික හරයට, එනම් විශේෂයෙන්ම කාල් මාක්ස් (ඔහුගේ “ප්රැක්සිස් ප්රවාදය” අවධාරණය කරමින්) සහ අන්තෝනියෝ ග්රාම්ස්චි වෙත නැවත යොමුවේ. පවතින සමාජය තුළ ඉවසිලිවන්තව ප්රති-ආධිපත්යය සහ සංවිධානාත්මක බලය ගොඩනැගීම අරමුණු කරගත් ග්රාම්ස්චිගේ “තත්ව යුද්ධය” (war of position) යන සංකල්පය, ක්ෂණික මැදිහත්වීමකින් තොරව සිදුවන කැරැල්ලක් ප්රතික්ෂේප කරන ගාරෝගේ අදහසට දැඩි ලෙස අනුකූල වේ.
ගාරෝ මෙහිදී තවදුරටත් , විප්ලවීය උපාය මාර්ගයේ නිර්ණායක පිළිබඳව ක්රියාශීලී කියවීමකට ප්රමුඛතාවය දුන් ප්රසිද්ධ ට්රොස්කිවාදී දාර්ශනිකයකු වන ඩැනියෙල් බෙන්සයිඩ් ( Daniel Bensaïd ) වැනි චින්තකයින් සමග පෙළ ගැසෙයි. ඇය මෙලෙස උපායශීලී අවධානය යොමු කරන්නේ, ඇලන් බදියු, මයිකල් හාර්ඩ්ට් සහ ඇන්ටෝනියෝ නෙග්රි (ස්වයංසිද්ධ “බහුත්වය” අවධාරණය කරන) වැනි සමකාලීනයන් විවේචනය කිරීමටය. විධිමත් සංවිධානය සහ මැදිහත්වීම නොසලකා හැරීම, රැඩිකල් චින්තනය දේශපාලනිකව අකාර්යක්ෂම ශාස්ත්රීය ව්යායාමයක් බවට පත් කරන බව ගාරෝ තර්ක කරයි.
ජේම්සන් සහ ගාරෝ අතර සාකච්ඡාව විවේචනාත්මක න්යාය තුළ පවතින නොනවතින ආතතිය ඉස්මතු කරයි. ජේම්සන්ගේ යූටෝපියානු ආවේගය සපයන්නේ ප්රාණවත් කිරීම, අභිප්රේරණය, සහ පරිකල්පනීය රාමුවක් එනම් “වෙනත් ලෝකයක් හැකිය” යන අවශ්ය හැඟීමයි.
ගාරෝගේ කොමියුනිස්ට්වාදය ව්යාපාරයක් ලෙස සපයන්නේ සංවිධානාත්මක විනය, ක්රමවේදය, සහ සැලැස්ම, එනම් එතැනට යා යුත්තේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ ස්ථිර මාර්ගයයි.
ජේම්සන් විප්ලවයේ සිහිනය යටපත් කරන සංස්කෘතික තත්වයන් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන අතර, ගාරෝ විප්ලවය ක්රියාත්මක කිරීම යටපත් කරන දේශපාලන තත්වයන් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි. මේ දෙකම අත්යවශ්යවේ. සිතාගත නොහැකි අනාගතයක් සඳහා සංවිධානය විය නොහැක, තවද සංවිධානයකින් තොරව සිතාගත් අනාගතයක් යථාර්ථයක් කළ නොහැක.
හිත්තැටියගේ සමන්ත – Hiththatiyage Samantha
