ඉන්දීවරී කේ. ගලගම:
නවසීලන්තයට ආපු පළමු දවස්වලම මට අහම්බෙන්ම ඇහුණු වචනයක් තිබුණා. ඒ තමයි වයිටාංගි : (Waitangi) ගිවිසුම මුලින් මම හිතුවේ මේකත් ඉතිහාස පොතක ලියපු තවත් ගිවිසුමක් කියලා. නමුත් පසුකාලීනව දැන ගත්තේ මේක හුදෙක් ලේඛනයක් නොවෙයි කියලා. එය පොරොන්දු සහ වේදනාව යන දෙකෙහිම ජීවමාන මතක් කිරීමක් වන අතර, අද එය නවසීලන්තයේ සාමය සහ සංහිඳියාව කරා යන ගමනේ කේන්ද්රස්ථානයේ පවතී.
1840 දී බ්රිතාන්ය ආණ්ඩුවත් මාඕරි :(Maori) නායකයන් අතරත් අත්සන් කළ මේ ගිවිසුම මඟින් මාඕරි ජනතාවගේ භූමියත් සංස්කෘතියත් ආරක්ෂා කරන බවට පොරොන්දු දීලා තිබුණා. නමුත් බොහෝ පොරොන්දු කඩ වුණා. ඉඩම් අහිමි වුණා. හිමිකම් අහිමි වුණා. සමාජයම තුවාල වුණා. මේක අපේ රටේ ඉතිහාසයත් මතක් කරවනවා. අපේ රටේත් පොරොන්දු නොතකා මිනිස්සු තුවාල කළ අතීතය ගැන අපි දන්නවා.
නවසීලන්තය ලංකාවෙන් වෙනස් වන්නේ ඒ තුවාල අමතක කරන්න උත්සාහ නොකිරීමයි. පාසල්වල මේ ගැන ඉගැන්වෙනවා. රජයේ දෙපාර්තමේන්තු ඔවුන්ගේ රැස්වීම් ආරම්භ කරන්නේ මාඕරි සුබ පැතුම් සමඟිනි. පොදු උත්සවවලට මාඕරි සම්ප්රදායන් ඇතුළත් වේ. අදත් ගැටුම් තියෙනවා, හැබැයි, වැදගත් කරුණ මෙයයි, ඔවුන් ඔවුන්ගේ ඉතිහාසයට විවෘතව මුහුණ දෙනවා.
ශ්රී ලංකාවේ, ඉතිහාසය කෙතරම් වේදනාකාරී එකක්දැයි අපි දනිමු. දශක ගණනාවක යුද්ධය, අතුරුදහන් වීම්, පාස්කු ප්රහාර – මෙම මතකයන් තවමත් අමුයි. බොහෝ වෙලාවට අපට එන හැගීම තමයි, “අමතක කර අනාගතය ගොඩනඟමු“ කියලා. නමුත් අමතක කිරීමෙන් හෝ වේදනාව නොසලකා හැරීමෙන් සත්ය සුවය නොලැබෙයි. නවසීලන්තය පෙන්වන ගමන නම් වෙනස්. නවසීලන්ත අත්දැකීමෙන් පෙනී යන්නේ සුවය ලැබෙන්නේ පිළිගැනීමෙන්, දුක් විඳි අයගේ කථා වලට ඉඩක් ලබා දීමෙන් සහ ඔවුන්ගේ හඬ ඇසීමට ඉඩ සලසන ව්යුහයන් නිර්මාණය කිරීමෙන් බවයි. ඔවුන් කල් ගියත් මගහැරුණු මතකයන් පිළිගෙන, ගැලපෙන විසඳුම් සොයනවා.
තතවත් පාඩමක් වන්නේ හවුල්කාරිත්වය පිළිබඳ අදහසයි. ගිවිසුම මාඕරි සහ කිරීටය අතර හවුල්කාරිත්වයක් අදහස් කරන ලදී. එම පොරොන්දුව වසර ගණනාවක් තිස්සේ කඩ කර තිබුණද, අද වන විට ඉඩම් නිරවුල් කිරීම්, නිල සමාව අයැදීම් සහ තීරණ ගැනීමේදී මාඕරි නායකයින් ඇතුළත් කිරීම මගින් එම හවුල්කාරිත්වය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට උත්සාහ දරමින් සිටී. ශ්රී ලංකාවටත් මේක පාඩමක්. අපේ රටේ විවිධ ප්රජාවන් (-) සිංහල, දෙමළ, මුස්ලිම්, බර්ගර්, ආදිවාසී කණ්ඩායම් කළමනාකරණය කළ යුතු හෝ නිහඬ කළ යුතු කණ්ඩායම් ලෙස නොව, ජාතිය ගොඩනැගීමේදී සැබෑ හවුල්කරුවන් ලෙස සැලකිය හැක්කේ කෙසේද යන්න ගැන සිතා බැලිය හැකිය.
අවසාන වශයෙන්, වයිටැංගි ගිවිසුමෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ සංහිඳියාව එක් වරක් පමණක් සිදුවන දෙයක් නොවන බවයි. එය ක්රියාවලියකි, සමහර විට මන්දගාමී, සමහර විට කලකිරීමට පත් කරන නමුත් සැමවිටම අඛණ්ඩව පවතී. ශ්රී ලංකාවේ අපට, සාමය සඳහා මාවත එක් කොමිෂන් සභා වාර්තාවකින් හෝ එක් නව නීතියකින් සොයාගත නොහැක. එය සවන් දීමට, අවශ්ය තැන සමාව අයැදීමට සහ නැවත විශ්වාසය ගොඩනැගීමට ගන්නා ස්ථාවර, දිගුකාලීන උත්සාහයන් තුළ සොයාගත හැකිය.
නවසීලන්තයේ කතාව පරිපූර්ණ නැහැ. හැබැයි ඔවුන් පෙන්නන පාඩමනම් කිවයුතුමයි. එනම් කඩවුණු පොරොන්දුවලින් පවා රටකට සුවය කරා ගමන් කලහැකි බවයි. සමහරවිට අපට අවශ්ය පාඩමත් එය විය හැකියි. සාමය යනු, අතීතය අමතක කිරීම නොව අවංකව හා ධෛර්යයෙන් එයට මුහුණ දීමයි.
ඉන්දීවරී කේ. ගලගම-Indeewari K Galagama
ජ්යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය
දර්ශන අධ්යයන අංශය
කැලණිය විශ්වවිද්යාලය
